Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο

Σε μείζονα παράγοντα απειλής της ανθρώπινης ζωής και υγείας σε όλες τις ηλικίες έχει εξελιχθεί το αγγειακό εγκεφαλικό. Το Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο  ( ΑΕΕ ) αποτελεί την τρίτη αιτία θνησιμότητας παγκοσμίως (με ποσοστό 10%), έπειτα από τη  στεφανιαία  νόσο (13%) και τον καρκίνο (12%) και τη δεύτερη στις ηλικίες άνω των 65, ενώ είναι ο πιο διαδεδομένος παράγοντας πρόκλησης νευρολογικών δυσλειτουργιών και  εμφάνισης άνοιας.Κάθε χρόνο 15 εκατομμύρια  παθαίνουν  αγγειακό επεισόδιο και μόνο  το 25% εξ αυτών να αναρρώνει πλήρως.

Στους τρεις πρώτους μήνες μετά την εμφάνιση του επεισοδίου, η θνησιμότητα αγγίζει το ένα τέταρτο των συνολικών περιστατικών, ενώ για τις ηλικίες άνω των 85 ετών φτάνει μέχρι το 40%. Από τους επιζώντες το 25%-50% αποκτά αναπηρίες ή είναι εξαρτημένο, το 50% είναι ανίκανο να περπατήσει, ισάριθμο ποσοστό παραμένει σε αφασία, ενώ το 30% υποφέρει από κατάθλιψη. Τα δυο τρίτα των περιστατικών συμβαίνουν  σε ασθενείς πάνω από  65 έτη, ενώ ο κίνδυνος εμφάνισης αγγειακού επεισοδίου διπλασιάζεται σε κάθε δεκαετία μετά τα 55.

Η πρόληψη του εγκεφαλικού επιτυγχάνεται μέσα από την αντιμετώπιση των παραγόντων που συντελούν στην εμφάνισή του. Η υπέρταση, το ιστορικό καρδιοπαθειών, όπως κολπική μαρμαρυγή και έμφραγμα, ο διαβήτης, το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, η κακή διατροφή και η υπερκατανάλωση αλκοόλ αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισης εγκεφαλικού. Η βελτίωση των διατροφικών συνηθειών και του τρόπου ζωής, καθώς και η λήψη των κατάλληλων φαρμάκων για την αντιμετώπιση των καρδιοπαθειών, της υπέρτασης και του διαβήτη μπορούν να μας προστατέψουν από τα αγγειακά επεισόδια.

Όταν όμως η πρόληψη δεν αποδώσει και υποστεί ο ασθενής ΑΕΕ, εκείνο που έχει τεράστια σημασία είναι η έγκαιρη μεταφορά του σε εξειδικευμένα κέντρα αντιμετώπισης , η οποία μπορεί να μειώσει τη θνησιμότητα από 25% σε 10%, τη μερική αναπηρία από 25% σε 20% και να αυξήσει την ίαση από 25% σε 45%. Ο εγκέφαλος αποτελείται από δισεκατομμύρια νευρικά κύτταρα. Ελέγχει την ικανότητα της όρασης, της ακοής, της γεύσης, της όσφρησης, της ομιλίας και της κίνησης. Η σκέψη, η ευαισθησία της μνήμης, της κρίσης και της παρατηρητικότητας επίσης ξεκινούν από τον εγκέφαλο. Το αίμα παρέχει συνεχώς οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά στον εγκέφαλο μέσω τεσσάρων βασικών αρτηριών. Οι μεγαλύτερες είναι η δεξιά και η αριστερή καρωτίδα, οι οποίες εύκολα ψηλαφώνται δίπλα στον τράχηλο, στην περιοχή του λαιμού. Δύο μικρότερες αρτηρίες, οι σπονδυλικές αρτηρίες, εισέρχονται από το πίσω μέρος του εγκεφάλου και αιματώνουν περιοχές του που ευθύνονται για την ανάπτυξη, την καρδιακή λειτουργία και τη θερμοκρασία του σώματος. Όταν η παροχή του αίματος σε μία περιοχή του εγκεφάλου σταματήσει , η περιοχή αυτή ισχαιμεί και νεκρώνεται . Η βλάβη του εγκεφάλου που ακολουθεί ονομάζεται εγκεφαλικό. Ένα εγκεφαλικό επεισόδιο μπορεί να είναι ελαφρύ ή πολύ σοβαρό και τα αποτελέσματά του προσωρινά ή μόνιμα. Η σοβαρότητα ενός εγκεφαλικού επεισοδίου εξαρτάται από την έκταση και τον εντοπισμό της καταστροφής των νευρικών κυττάρων. Διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου ελέγχουν διαφορετικές λειτουργίες και έτσι τα συμπτώματα εξαρτώνται από την περιοχή η οποία θα υποστεί τη βλάβη. Ακόμα και ένα ελαφρύ εγκεφαλικό μπορεί να είναι καταστροφικό, εάν επηρεάσει ένα κρίσιμο σημείο του εγκεφάλου. Σε αντίθεση με πολλά άλλα κύτταρα του σώματος τα κύτταρα του εγκεφάλου δεν αναγεννιούνται.

Αίτια

Τα εγκεφαλικά επεισόδια κατατάσσονται ανάλογα με τα αίτια που τα προκάλεσαν.

  • Θρομβωτικό: η αιματική ροή προς τον εγκέφαλο διακόπτεται εξαιτίας θρόμβου σε ένα αγγείο που έχει υποστεί βλάβη από αρτηριοσκλήρυνση.
  • Εμβολικό: η αιματική ροή ενός αγγείου προς τον εγκέφαλο διακόπτεται από θρόμβο που δημιουργείται σε κάποιο άλλο σημείο του σώματος, συχνότερα στην καρδιά.
  • Αιμορραγικό : ρήξη αγγείου και πρόκληση εγκεφαλικής αιμορραγίας. Πολύ συχνά  η αιτία αυτής της κατάστασης είναι η  μη ελεγχόμενη  υπέρταση.

 

 

 

 

 

 

 

 

Σημεία προσοχής για ένα εγκεφαλικό επεισόδιο

Η παροδική διακοπή της αιματικής ροής σε ένα σημείο του εγκεφάλου ονομάζεται παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο (ΤΙΑ). Μπορεί να έχει διάρκεια μερικών δευτερολέ

 

πτων ή μερικών ωρών, συνήθως όμως διαρκεί λιγότερο από 24 ώρες. Το παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο αποτελεί ένα σημαντικό προειδοποιητικό σημείο

ενός μελλοντικού εγκεφαλικού επεισοδίου. Είναι μια σαφής ένδειξη ότι έχει επηρεασθεί η αιματική ροή προς τον εγκέφαλο . Σε περίπτωση που έχουμε τα παρακάτω συμπτώματα του παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου, θα πρέπει να ειδοποιηθεί αμέσως ο γιατρός:

  • Μούδιασμα, αδυναμία, μη συνεργασία χεριού-ποδιού
  • Παροδική απώλεια όρασης σε ένα μάτι
  • Δυσαρθρία ή δυσκολία στην κατανόηση λέξεων γραμμένων ή προφορικών
  • Παροδική αμνησία

Ο γιατρός, με την κλινική εξέταση, μπορεί να ανακαλύψει κάποια προειδοποιητικά σημεία για πιθανό κίνδυνο μελλοντικού εγκεφαλικού επεισοδίου. Ένα από αυτά είναι το φύσημα στην καρωτίδα, το οποίο σημαίνει συνήθως την ύπαρξη αθηροσκλήρυνσης μέσα στον αυλό της αρτηρίας. Το φύσημα είναι ένας ήχος που προκαλείται από το αίμα που διασχίζει τη στενωμένη αρτηρία και ακούγεται με το στηθοσκόπιο τοποθετημένο πάνω από την αρτηρία.

Συμπτώματα του Αγγειακού  Εγκεφαλικού Επεισοδίου

Τα συμπτώματα ενός παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου έχουν μικρή διάρκεια. Αντίθετα, αυτά ενός εγκεφαλικού επεισοδίου διαρκούν περισσότερο από 24 ώρες. Οι βλάβες που προκαλούν τα εγκεφαλικά επεισόδια είναι μόνιμες και μπορεί να προκαλέσουν  κάποια αναπηρία στον ασθενή .

Μερικά από τα συμπτώματα είναι:

  • Παράλυση ή μούδιασμα της μιας πλευράς του σώματος
  • Πτώση της γωνίας του στόματος ή παραμόρφωση του προσώπου
  • Τύφλωση ή στιγμιαία τύφλωση του ενός ματιού
  • Δυσαρθρία στην ομιλία, μη κατανόηση του γραπτού και προφορικού λόγου
  • Δυσκαταποσία
  • Απώλεια των αισθήσεων

Προδιαθεσικοί παράγοντες για Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο

  • Προχωρημένη ηλικία
  • Άνδρες
  • Διαβητικοί
  • Ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου ή παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου
  • Υπέρταση
  • Καρδιακή και αγγειακή νόσος
  • Κάπνισμα
  • Δυσλιπιδαιμία
  • Παχυσαρκία

 

Ο έλεγχος της χοληστερίνης, η ελάττωση του καπνίσματος και της κατανάλωσης υπερβολικής ποσότητας αλκοόλ, καθώς και η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας μειώνουν την πιθανότητα να συμβεί εγκεφαλικό επεισόδιο.

Διαγνωστική προσέγγιση ατόμων  με πιθανή αγγειακή νόσο του εγκεφάλου

Λήψη ιστορικού

Κλινική εξέταση

Εργαστηριακός έλεγχος

  • Βιοχημικός έλεγχος
  • Έλεγχος θρομβοφιλίας
  • Triplex αγγείων τραχήλου
  • Αξονική τομογραφία εγκεφάλου
  • MRI εγκεφάλου
  • Αγγειογραφία εγκεφάλου

Θεραπεία

 

Ισχαιμικά ΑΕΕ:

Τα τελευταία έτη γίνονται προσπάθειες θρομβόλυσης ώστε να αποφραχθεί το αγγείο που προκάλεσε την εγκεφαλική ισχαιμία. Παραμένει όμως ο κίνδυνος αιμορραγίας ως επιπλοκή αυτής της θεραπείας ενώ τα αποτελέσματα είναι αμφιλεγόμενα. Η θρομβόλυση θα πρέπει να εφαρμοστεί το ταχύτερο δυνατόν (εντός λίγων ωρών από το ΑΕΕ) από εξειδικευμένα νοσοκομειακά κέντρα. Επίσης, χρήσιμο είναι το ακετυλοσαλικυλικό οξύ.

Αιμορραγικά ΑΕΕ:

Θα πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν η χειρουργική αφαίρεση του αιματώματος ανάλογα με το μέγεθός του και την ανατομική του θέση.

Παροδικά ΑΕΕ:

Σε μεγάλο ποσοστό οφείλονται σε σημαντικές στενώσεις των καρωτίδων και γι’ αυτό προτείνεται χειρουργική επέμβαση (ενδοκαρωτιδεκτομή). Εναλλακτικά χρησιμοποιούνται αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα.

Σε όλες τις κατηγορίες ΑΕΕ η θεραπευτική αγωγή αποσκοπεί στην υποστήριξη των βασικών βιολογικών λειτουργιών του ασθενούς (ηλεκτρολυτική ισορροπία , προστασία της καρδιακής και αναπνευστικής λειτουργίας, ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και σακχάρου αίματος κ.τ.λ) και στην αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου που οδήγησαν στο ΑΕΕ. Η αποκατάσταση του ασθενούς περιλαμβάνει πρόγραμμα φυσικής αγωγής και ψυχολογική υποστήριξη.

 

Πώς μπορεί  να γίνει η πρόληψη ενός αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου ή να μην συμβεί ένα νέο εγκεφαλικό επεισόδιο;

Λόγω των μόνιμων αναπηριών που μπορούν να προκύψουν μετά από ένα ΑΕΕ, η πρόληψη έχει  ιδιαίτερη σημασία. Όλα τα υγιή ενήλικα άτομα θα πρέπει να υποβάλλονται περιοδικά σε ιατρικό έλεγχο (check-up) ο οποίος να περιλαμβάνει νευρολογική και καρδιολογική εξέταση  ως και έλεγχο των παραγόντων κινδύνου όπως :

– Ρύθμιση αρτηριακής πίεσης αίματος.

– Ρύθμιση χοληστερόλης.

– Κολπική μαρμαρυγή.

– Ρύθμιση σακχάρου αίματος .

 

Η φαρμακευτική αγωγή αποσκοπεί στη μείωση του κινδύνου εγκεφαλικού  επεισοδίου και περιλαμβάνει:

– Αντιυπερτασικά φάρμακα

– Αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα: παρεμποδίζουν τη συγκόλληση των αιμοπεταλίων και βοηθούν στην πρόληψη του σχηματισμού θρόμβων αίματος.

– Αντιπηκτικά:  βοηθούν στην αποφυγή επέκτασης των  θρόμβων και προλαμβάνουν το σχηματισμό νέων θρόμβων.

– Φάρμακα που μειώνουν τη χοληστερόλη: πρέπει να τα παίρνουν όλα τα άτομα που έχουν υποστεί ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο ή έχουν διαγνωστεί με ΠΙΕ εκτός εάν υπάρχει ιατρικός λόγος να μην τα πάρουν.

Φυσικά θα πρέπει να αποφεύγεται το κάπνισμα και το αλκοόλ